سه تار الگوی عشقی- ساخته درویش مرتضی حیدریان

نگهداری از ساز

بی‌گمان نگهداری از ساز بسیار مهم است. گرما، سرما و رطوبت سه عامل مهم در به وجود آوردن تغییرات فیزیکی در ساز هستند. تاب برداشتن دسته یا اُفت صفحه و پوست، خوب نخواندن ساز و… از این دسته‌اند. نوازنده می‌باید ساز را از این گونه تغییرات آب و هوایی دور نگهدارد. پس از آنکه نواختن و تمرین خود را به پایان رساندید ساز را در کاور یا جلد آن بگذارید.

دستگاه ها و گوشه ها

سخنی پیرامون ردیف دستگاهی موسیقی ایران

در کتاب تاریخ موسیقی آقای حسن مشحون بر این باور است که تاریخ دقیق یا مستندی براین که چه کسی یا کسانی این نظام هفت دستگاهی را پایه‌­ریزی کردند چندان آشکار نیست و تنها می‌توان این دریافت را داشت که از اواخر سده‌ی نهم هجری به این سو این روش پیش گرفته شده است که آن هم برای سامان دادن به از هم گسیختگی موسیقی در آن روزگار بوده است.

دی وی دی شاهنامه صوتی

پیشگفتاری درباره موسیقی شاهنامه شنیداری آوای نامورنامه

موسیقی گستره­‌ایست سرشار از عشق، دانش و احساس که آدمیان با آن به درک زیبایی رسیده و با یکدیگر همسویی را می­‌آزمایند. سخنی از زبان ساز یا نغمه‌­ی آوازی که بر دل می‌­نشیند، شورمندی، شیدایی، غم و اندوه و یا آرامشی بی­‌مانند را به ارمغان می‌­آورد که گه­گاه ما را به هم‌­آوایی واداشته و زبانی نیرومند می­بخشد تا پروردگار زیبایی­‌ها را بستاییم.

تنبک خاتم کاری شده

ده ساز ارکسترال ایرانی را بشناسیم

آنچه ما در این جستار برآن تلاش ورزیده‌ایم آگاهی یافتن از تاریخ موسیقی و شناخت عمومی سازهای ایرانی است تا ارزش این دستاورد مردمان کهن و پاک نهاد را ارج نهیم، آموزش و نواختن آن را همچون دیگر هنرها والا بدانیم، برخی از هنرمندان پرتلاش گذشته و حال که به مقام استادی در این راه رسیده‌اند را بشناسیم، ساختارفیزیکی و ریخت شناسی آن را به خاطر بسپاریم و با شناخت آن خرد جمعی را در حفظ این میراث فرهنگی گران‌بها افزون ساخته و به داشتن این سازهای ملی افتخار کنیم و پس از شناخت آن با گوش جان سپردن به نغمه‌های خنیاگران و گوسانان از همسویی و مهرورزی به هم خوش‌روزگار باشیم.

برای تو که می خوانی جلد دوم

واژگانی که در موسیقی باید بدانیم

گه‌گاه که به کنسرت یا کلاس موسیقی می‌رویم و یا از کسی که در این راه تازه گام گذاشته، واژگانی را می‌شنویم که معنای آن را درنمی‌یابیم و چندان هم پی­‌جویی نمی‌کنیم­! باید دانست که فهمیدن و درک برخی از واژگان، زیبایی شنیدن را برای ما دو چندان خواهد کرد. هر آگاهی که در این راه بدست می‌آوریم به گستره‌ی دانش ما برای رسیدن به درک موسیقی کمک بسزایی است.

خواندن و آواز

کوتاه نوشتی پیرامون خواندن

هنگامی که از آواز سخن به میان می­ آوریم آنچه نخست در یاد ما نقش می­ بندد، شعر است. شعر در کشور ما از بن ­مایه ­های ادبیات پارسی است و بسیاری از پژوهشگران جهان برای آن که رنگ و مایه ادبی و پیام حکمت گونه به آثار خویش ببخشند و عیار کار خویش را بالا ببرند از اشعار بزرگان ما در نگارش خود بهره ­ها برده ­اند. به ویژه که در آواز که آهنگ، رستاخیز می ­کند تا شعر به گونه ­ای درخشان به گوش جان شنونده برسد. در این ­باره که موسیقی خود آوایی دارد و شعر خود سخنی­، بسیار بزرگان به آن پرداخته­ اند اما برای ما آنچه درست است این خواهد بود که اگر این دو دست در دست هم دهند شکوفایی به ارمغان خواهند داشت که به آن آواز می­‌گوییم.

مصاحبه با موسیقیدان

چهارگاه از میان قطره های باران

سیدمحمد تنکابنی از کودکی و با ساز سنتور گام در راه هنر موسیقی گذاشت و از نوجوانی شیفته­ ی آفرینش موسیقی­ گشت. با پشتوانه­ ی خانواده­ ای هنردوست و راهنمایی­ های استادان ارجمندی همچون مهران مهتدی و ابراهیم نقدیان که هر دو از نوازندگان برجسته­ ی ویلن ایرانی هستند هنر موسیقی را به گونه ­ی آکادمیک ادامه داد. از سال 1384 دوره­ های گوناگونی در رشته­ ی آهنگسازی (هارمونی، کنترپوان، فرم، ارکستراسیون و آهنگسازی) نزد استادان این رشته آموخت. وی دانش ­آموخته ­ی کارشناسی ارشد رشته ­ی آهنگسازی از دانشگاه هنر تهران است.

ساختار گوش

دو چندان که گویی می شنو

 سرکار خانم سوسن عبدی  دکترای اودیولوژی از آمریکا و از اعضاء جامعه پزشکان آن است. همچنین  عضو هیات تحریریه ­ی  Journal of Hearing می­ باشد. او پایه­ گذار کاشت حلزون در ایران  و مدیر کاشت حلزون دانشگاه علوم پزشکی تهران و همچنین راه اندازی کاشت حلزون در بیمارستان بقیه­ الله و مدیریت آن را نیز برعهده داشته است. او با گذراندن از دوره ­های پیشرفته­ ی شنوایی اطفال در میامی­، شنوایی اطفال در آمریکا ،توانبخشی و الکترو فیزیولوژی در آمریکا، کاشت پیشرفته ­ی حلزون در سیدنی استرالیا، دوره ­ی پیشرفته­ ی­ تجویز سمعک بزرگسالان و اطفال در هانور آلمان، دوره­ ی پیشرفته­ ی تجویز سمعک بزرگسالان و اطفال دربیمارستان­ های  بلژیک، ایتالیا و هنگ­ کنگ بر آگاهی و دانش خود در راستای درمان مردمان نیازمند افزود. سخنرانی او در بیش از پنجاه کشور و چاپ مقاله­ های بسیار در ژورنال­ های معتبر پزشکی به پرکاری و روحیه­ ی پژوهشگرانه ­ی او اشاره دارد. در این شماره مقاله­ ی او را درباره­ ی درمان کم شنوایی با کمک موسیقی خواهیم خواند تا از نگاهی دیگر به ارزش موسیقی این هنر شگفت و بی مانند پی ببریم.

آپولون

دانستنی های موسیقی ایرانی

آنچه برای شما در این دانستنی­ها پژوهش شده و به نگارش درآمده پشتوانه­ ای استوار همچون پژوهش ­های ارزنده استاد توانمند و بی­ مانند ملک­ الشعرا بهار را نیز داراست. گزیده نویسی و کوتاه ­­نویسی در دستورکار بوده تا در زمانی اندک بتوانید به یاد بسپارید.

   کهن شعر

   کهن ­ترین شعر در ایران زمین، گاثا،گاتا یا سرودهای آهنگینی است که زرتشت در نیایش و آفرین ­باد اهورا مزدا، یگانه و بزرگترین آفریننده جهان سروده است.هر گات دارای پنج سرود است. در اوستا نیز سرودها دارای هجا، تکیه و فشار هستند و همانند امروز بنیاد قافیه در آن دیده نمی­ شود. این سروده­ ها که از هزارتوی تاریخ برجا مانده­ اند بی­ گمان از بهترین دستاوردهای آدمی است  که یکتا­پرستی، اندیشه نیک، کردارنیک و گفتارنیک را گوشزد می­ کنند.

استاد ابراهیم سپهری زنگنه

سپهر عشاق: گفتگو با استاد ابراهیم سپهری زنگنه

ابراهیم سپهری زنگنه در 31 شهریور 1321 در کرمانشاه چشم به جهان گشود. تحصیلات ابتدایی را در همین شهر و دبیرستان و دانشگاه را در تهران به پایان رساند و در رشته­ ی ارتباطات اجتماعی فارغ التحصیل شد. پدر ایشان شعیب سپهری زنگنه هنرمندی توانا بود و از سرامدان حوزه­ ی نقاشی، خط و موسیقی بود. عموی نامبرده مرحوم حاج ایوب خان سپهری زنگنه(مزین الممالک) نیز از نقاشان برجسته و یکی از جوانترین شاگردان مرحوم استاد کمال­ الملک بود. عشق شدید  به سه ­تار از همان اوان کودکی در ایشان به وجود آمد. فراگیری سه ­تار را در ابتدا با کیخسرو پورناظری در کرمانشاه آغاز نمود و سپس نزد علی اکبرخان اعظم زنگنه که از شاگردان استاد نی­ داوود بود به فراگیری قطعات پراکنده پرداخت.

رادیویی قدیمی

کوتاه نوشت تاریخ موسیقی ایران زمین (بخش سوم و پایانی)

با هجوم محمود افغان نیز ایران دستخوش تنشی دیگر شد و با چپاول افغان‌ها بسیاری از دستاوردهای بازآفرینی شده ایرانیان به ویژه در اصفهان و شیراز نابود شد یا به تاراج رفت.

در دوران نادرشاه نیز هیچ رویکردی به این هنر دیده نمی‌شود. تلاش نادر با روندی که در پیش روی خود داشت بیشتر به ساختن ارتشی قدرتمند گذشت تا بتواند ایران را از دست لاشخوران و کرکس‌های تشنه به خون آزاد سازد پس این هنر تنها در پستوخانه‌­ها و در بین خود مردم سینه به سینه و با ترس از گزندهای پیرامون درجا می‌زد. از نادر در این میان تنها به اینکه او دوست داشته برای وی از داستان‌های شاهنامه بخوانند بسنده شده است.

اتاق آکوستیک عالی قاپو

کوتاه نوشت تاریخ موسیقی ایران زمین (بخش دوم)

گفته‌اند که باربد برای هر روز آهنگی ساخته که به هفت خسروانی شهره شده است و برای هر روز از سی روز ماه که سی لحن باربد نام گرفته و همچنین برای سیصد و شصت روز از سال اوستایی نیز آهنگ ساخته است. استاد نظامی گنجوی در سروده‌ای نام این آهنگ‌ها را آورده است:

آقا حسینقلی و میرزا عبدالله

کوتاه نوشت تاریخ موسیقی ایران زمین (بخش اول)

موسیقی هنری است ناب و شگفت که آدمی را بیش از هر هنر دیگری دست خوش شورمندی،سرمستی، آرامش یا غم می‌سازد. به راستی این پدیده سرشار از جاودانگی و عشق تنها از سوی دادار بی همتاست و ارمغانی بی ­مانند برای انسان خاکی است. هنر پایکوبی، خواندن و موسیقی با زاده شدن آدمی و برداشت زیباشناسانه و نیازمند او از دنیای پیرامون رَنگ و کِرشمه یافت تا تار و پود زمین از آواهای زیبا جاودانگی یابد.

mohammadreza shajarian

Iranian Song Phoenix, Mohammad Reza Shajarian

Presented to the pure spirit of Master Mohammad-Reza Shajarian
Author: Peyman Poorshakibaii
Translation to English: Rozita Nezami
Edits and voice reading: Keith Ward
A work from the Cultural Group of Garozman, November 2020

راز ساز در ساختار تار

بازآفرینی آوای تار

هیچگاه نمی‌­توان نقش ارزنده‌­ی سازندگان چیره‌­دستِ ساز را در کارزار موسیقی ایران نادیده انگاشت. نوازندگان چیره ­دست و توانا هرچند از هوش و دانش بسیار برخودارند، هماره نیازمند سازآفرینان بوده و خواهند بود. کارِ دست و ساخت و ساز از چوب برای نوازنده­‌ای که می­بایست همواره از انگشتان دست خود برای نوازندگی بهره بَرد کار آسانی نیست. همچنین برای سازآفرینانی که کار سخت با دست انجام می­‌دهند نواختنی ویژه همانند نوازندگان چیره‌­دست دشوار است. از این روی نوازنده و سازآفرین بِسان بال­های دو پرنده پَرِ پروازِ جاودانگی نغمات را می‌آفرینند تا به ستایش زیبایی­‌های گیتی بپردازند.